*Ảnh minh họa trong phim “The Originals”

YDS: Hiện nay trên thị trường có bán nhiều sản phẩm DHEA với mục đích làm chậm các chứng bệnh Alzheimer, cải thiện rối loạn chức năng tình dục… Yêu Để Sống xin được dịch một bài nghiên cứu về DHEA để các bạn đọc có nhân thức đầy đủ hơn trong quá trình sử dụng.

Dehydroepiandrosterone (DHEA) là một “prohormone” hay còn xem gọi là tiền chất của testosterone và các hormone khác xảy ra tự nhiên trong cơ thể. DHEA đóng nhiều vai trò quan trọng đối với cơ thể và não bộ bao gồm: điều tiết nhận thức (kiểm soát, thay đổi và gây ảnh hưởng đến nhận thức), trí nhớ, sự thèm ăn, chức năng miễn dịch, chức năng tim mạch và hành vi tình dục. Kết quả của các nghiên cứu tích lũy (theo thời gian) đã xác định rằng DHEA có tác dụng bảo vệ thần kinh, là chất chống oxy hóa và chống viêm trong não; thúc đẩy sự phát triển của các tế bào thần kinh mới (có nghĩa là sự tăng trưởng của tế bào thần kinh); tăng tổng hợp và giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh norepinephrine và dopamine (Martinez-Mota 2017). Nồng độ DHEA trong máu giảm dần khi lão hóa cho đến khi đạt mức thấp nhất ở tuổi 70, dẫn đến một loạt các vấn đề về sinh lý, tinh thần và cảm xúc như giảm sức chịu đựng, vấn đề về trí nhớ và suy giảm ham muốn tình dục. Trong bài đăng này, tôi sẽ nhận xét ngắn gọn bằng chứng về DHEA như là một liệu pháp điều trị mất trí nhớ do lão hóa cũng như bệnh Alzheimer.

Kết quả nghiên cứu không nhất quán

Mặc dù DHEA được sử dụng rộng rãi để tự điều trị suy giảm chức năng nhận thức liên quan đến lão hóa bình thường, nhưng kết quả nghiên cứu về tác dụng có lợi của DHEA đối với trí nhớ ở cả người trưởng thành khỏe mạnh và suy giảm nhận thức là không phù hợp (Nguyen et al 2017). Một đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp không tìm thấy sự hỗ trợ nào cho DHEA như một chất tăng cường nhận thức ở những người già khỏe mạnh (Evans et al 2006). Tầm quan trọng của những phát hiện này bị giới hạn bởi thực tế là chỉ có ba nghiên cứu đáp ứng các tiêu chuẩn lựa chọn, tất cả các nghiên cứu được xem xét có thời gian ba tháng hoặc ngắn hơn, và liều thử nghiệm chỉ dao động trong khoảng từ 25 đến 50 mg.

Trong một nghiên cứu giả dược (Placebo-controlled study – thử nghiệm một loại thuốc giả không có khả năng chữa bệnh nhưng bệnh nhân vẫn thu được những tiến triển tích cực) được kiểm soát kéo dài sáu tháng, bệnh nhân nam mắc bệnh Alzheimer (AD) được chọn ngẫu nhiên dùng DHEA 50 mg hai lần mỗi ngày so với giả dược. Ở thời điểm 3 tháng sau, nhóm DHEA đã cho thấy một xu hướng về hiệu suất nhận thức vượt trội hơn so với nhóm giả dược và xu hướng này kéo dài cho đến khi nghiên cứu kết thúc (Wolfowitz et al 2003). Trong một nghiên cứu mở kéo dài bốn tuần, bảy người mắc chứng sa sút trí tuệ (tâm thần) do có nhiều ổ nhồi máu não đã tiêm đường tĩnh mạch hàng ngày của DHEA-S (dạng sunfat của DHEA) (200 mg) cho thấy sự gia tăng đáng kể nồng độ trong huyết thanh và dịch não tủy của DHEA-S, cải thiện các hoạt động của cuộc sống hàng ngày và rối loạn cảm xúc ít gặp hơn (Azuma et al 1999).

Bổ sung testosterone có thể cải thiện chất lượng cuộc sống ở người già khỏe mạnh và mất trí nhớ

Kết quả nghiên cứu đã chứng minh rằng mức testosterone lưu thông thấp hơn ở những người đàn ông lớn tuổi có liên quan đến nguy cơ phát triển bệnh Alzheimer (Ford 2018). Trong một nghiên cứu giải dược được kiểm soát và nghiên cứu “mù đôi” kéo dài sáu tháng, 16 nam giới mắc bệnh tuổi và 22 nam giới trưởng thành khỏe mạnh được chọn ngẫu nhiên để nhận testosterone 75 mg (dưới dạng gel dành cho da) so với giả dược cùng với các loại thuốc thông thường của họ (Lu et al 2006). Chất lượng cuộc sống toàn cầu được cải thiện ở cả nhóm mất (loạn) trí và kiểm soát sức khỏe. Không có sự khác biệt nhóm đáng kể đã được tìm thấy khi kết thúc nghiên cứu; tuy nhiên, những bệnh nhân mất trí nhớ nhẹ, những người nhận được testosterone thì ít bị suy giảm khả năng trực giác.

Quan ngại về sự an toàn

DHEA thường an toàn khi được sử dụng ở liều lượng có thể có lợi cho chức năng nhận thức. Mất ngủ nhẹ là tác dụng phụ không thường xuyên của DHEA, mà đáng ra nên được dùng vào buổi sáng. Cần thận trọng tránh sử dụng DHEA khi có tiền sử u xơ tiền liệt tuyến lành tính hoặc ung thư tuyến tiền liệt. Bổ sung testosterone có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và ung thư tuyến tiền liệt. Nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ gia đình trước khi bắt đầu sử dụng DHEA hoặc testosterone.

Tổng kết là

Việc bổ sung DHEA hoặc testosterone có thể làm giảm các triệu chứng suy giảm nhận thức ở những người cao tuổi khỏe mạnh và đang gặp vấn đề về trí nhớ cũng như những người mắc bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, một vài nghiên cứu đã được thực hiện và kết quả không thuyết phục. Các nghiên cứu lớn về giả dược được kiểm soát là cần thiết để làm sáng tỏ lợi ích tăng thêm về nhận thức có thể có của DHEA đối với các vấn đề về trí nhớ liên quan đến tuổi tác, bệnh Alzheimer, bệnh sa sút trí tuệ não mạch và để xác định các chiến lược dùng thuốc tối ưu, an toàn.

Tác giả: Bác sĩ James Lake – Trợ lý giáo sư lâm sàng tại Đại học Y khoa Arizona 

Người dịch: Hoàng Thủy

Nguồn: DHEA and Testosterone for Cognitive Decline and Dementia